یادداشتهای من

کار ما به عکس همه خلق باشد؛ هرچه ایشان قبول کنند، ما رد می‌کنیم؛و هرچه ایشان رد می‌کنند، ما قبول.

سرکتاب باز کردن!

سرکتاب باز کردن!

یکی از امور خرافی که ریشه در باورهای جاهلی قدیم دارد سرکتاب بازکردن و یا همان تفأل به کتاب است. این عمل که سابقه درازی در فرهنگ عوام ما دارد مختص فرهنگ ما نيست. مثلا  سرکتاب باز کردن يک اصطلا ح انگليسي هم دارد Bibliomancy که بسيار کهن است و در پيش از ميلاد مسيح در حوزه فرهنگ روم و يونان ريشه دارد که به آثار «هومر» و یا «ويرژيل» فال مي‌زدند. براساس گفته‌هاي محققان در فرهنگ خودمان هم در گذشته به کتاب شاهنامه فال مي‌زده‌اند و حتی به مثنوي مولانا نیز فال زده می‌شده است.

اما متأسفانه سرکتاب باز کردن و یا به عبارتی گذشته و آينده کسي را از کتابي مخصوص گفتن، امروز به حریم مقدس قرآن کریم نیز راه یافته و افرادی سودجو با تمسک به این کتاب مقدس، که کتاب تفکر و تدبر و برنامه زندگی بشر است، آن‌را وسیله فریب و سرکیسه ساختن مردم قرار داده‌اند. البته مراجعه به این رمالان و دعانويسان که از مدت‌ها قبل در جوامع مختلف از جمله در ايران رايج بوده است به عقيده صاحب نظران ديني و جامعه شناسان ريشه در عقايد و باورهاي خرافي افراد كه اغلب از ضعف شناخت و سستي ايمان رنج مي‌برند، دارد. راست این‌که نبود شناخت و آگاهي در ميان عده‌اي از مردم بخصوص عوام و فقدان درك صحيح از دين و مذهب و باورهاي اعتقادي موجب شده است كه متاسفانه بازار مراجعه به افرادی که دعانويس و سرکتاب بازکن ناميده مي‌شوند، گرم شود، و بدتر آن‌که اکثر آنها نیز افراد بی‌سوادی هستند که با قرآن، انس و‌ ‌الفتي نداشته، محكم و ‌متشابه آن را نمي‌شناسند، از علم تفسير، بهره‌اي ندارند، و بالجمله ‌فاقد هرگونه شناختی از قرآن و معانی واقعی آیات آن هستند.  

از این رو در تبیین این مطلب باید گفت غیب‌گویی، پیش‌بینی و آینده‌یابی با استفاده از قرآن کریم، بی شک از نظر شرع مقدس اسلام ممنوع بوده و از سوی پیشوایان دینی، نکوهش بسیاری از آن شده است. چنانچه شيخ بزرگوار كليني(رحمه الله) از امام صادق، عليه السلام، روايت‌ ‌كرده است كه: لَا تَتَفَأَّلْ بِالْقُرْآن؛ «به قرآن ‌فال مزن».( اصول كافي؛ شيخ كليني، ج 2، ص629)‌‌

علامه مجلسي (رحمه الله) در توضیح این روایت می‌نویسد: «اين حديث را تأويل ‌كرده‌اند به اين كه از فال‌ ‌گشودن ‌قرآن براي استنباط احوال آينده از آيات [=پيشگويي] نهي شده است، چنان كه برخي از ‌جاهلان،‌ ‌اين روش را وسيله‌اي براي كسب روزي خود قرار داده‌اند و به اين صورت، مردم را ‌فريب‌ ‌مي‌دهند و ممكن است مقصود، نهي از تفألي باشد كه بيشتر مردم از ديدن يا ‌شنيدن بعضي‌ ‌امور اعتقاد پيدا مي‌كنند و برخي را مبارك و برخي ديگر را شوم مي‌گيرند، ‌بدين صورت‌ ‌كه از آيات قرآن كريم نيز فال نيك و فال بد گرفته شود. و شايد يك حكمتش ‌اين باشد كه‌ ‌اگر موافق نيفتاد باعث كم اعتقادي مردم به قرآن نگردد‌.»‌‌(بحار الأنوار، علامه مجلسي، ج 88، ص244)

آشکار است که سرکتاب بازکردن به بیانی که گفته شد با استخاره به قرآن بسیار متفاوت است؛ زیرا استخاره عبارت از این است که انسان وقتی در ترجیح یکی از دو کار بر دیگری بماند و نتواند در عمل یکی را انتخاب نماید، از خداوند متعال می‌خواهد که او را در انتخاب یکی از آن دو کار راهنمایی کرده و خیر او را در آن قرار دهد. در واقع استخاره در اینجا مانند قرعه انداختن عمل می‌کند غیر از آنکه در استخاره شما از خداوند آگاه و مهربانی که خیر و صلاح همگان را می‌داند بهترین عمل را طلب کرده و می خواهید؛ اما فال گرفتن یا همان سرکتاب باز کردن به معنای شناسایی و پیش‌بینی کردن عواقب کارها و پیشامدهای آینده و امثال اینهاست. مثلا تفأل زدن به جهت این که برای ما معلوم شود مریض خوب می شود یا نه، و یا گمشده‏ای پیدا می‌شود یا نه، تفأل است. از این جهت  تمامی مراجع معظم تقلید در پاسخ به این سؤال که در چه مواردی باید استخاره کرد؛ فرموده‌اند:

استخاره مخصوص به موارد تحیر و تردید است که راهی برای تعیین مورد صلاح نیست وگرنه در مواردی که از طریق عقلائی برای تشخیص مصلحت وجود دارد، مورد استخاره نیست.(مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج4،ص163)

نتیجه آنکه  با تفأل به قرآن نمى‏‌توان مسير زندگى خود را تعيين كرد و به يافته‌‏هاى خود اعتماد پيدا نمود، بلكه فرجام كار را به مصلحت خداوند واگذار كنيد و راضى به رضاى خداوند باشيد و بالاتر آن كه انس با قرآن و تلاوت آيات الهى را وابسته به امور زودگذر و ناپايدار نكنيد بلكه با نگاه معرفت‏‌يابى و انس با ياد خداوند قرآن بخوانيد، در اين صورت خداوند نظر لطف و رحمت به شما دارد و بيش از انتظار، زندگى شما سامان مى‏‌يابد.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و پنجم خرداد 1389ساعت 12:28  توسط مهدی مسائلی  |